Spirituele boekreview: Vrij van religie
Spirituele boekreview: Vrij van religie

Spirituele boekreview: Vrij van religie

Spirituele boekreview: Vrij van religie
Zen. Spiritualiteit. Tibet. OHM mantra’s. Wijsheid. En natuurlijk Boeddha. Wie al deze kwaliteiten in één lichaam bezit moet wel de Dalai Lama zijn! Deze koninklijke Boeddhistische monnik is zijn hele leven al bezig geweest met het vinden van antwoorden op levensvragen, waar ieder mens op aarde mee te maken heeft. Het is dan ook niet voor niets dat de Dalai Lama de hele wereld rond reist om zijn universele en spirituele wijsheden te verspreiden…

Dit boek van de Dalai Lama getiteld: ‘Vrij van Religie’, is misschien een beetje misleidend. Dit is niet zo gek, want zeg nu zelf: bij het lezen van de titel denk je al vrij snel dat iedere religie niet goed zou zijn en het dus een opluchting zou zijn, wanneer er geen religies meer zouden bestaan op aarde. Geen jodendom, geen christendom, geen islam, geen hindoeïsme, geen taoïsme, geen boeddhisme, geen sikhisme, geen katholieke levensovertuiging en geen overige stromingen. Niks.
Zou dit überhaupt de oplossing zijn voor ons aardbewoners, om nu eens ‘eindelijk’ vrede op onze planeet te creëren en elkaar te zien als ‘mens’ in plaats van elkaar in hokjes te stoppen met allerlei vooroordelen?

Het spirituele boek: Vrij van Religie
Nee, gelukkig bedoelt de boeddhistische knuffelmonnik heel iets anders met de titel van zijn boek. Tijdens zijn bezoek aan ons kikkerlandje in mei 2014 (Ahoy Rotterdam), wist hij het volgende over de titel te vertellen:

Mijn laatste boek heet Vrijheid van Religie/ Beyond Religion, deze titel heb ik niet zelf bedacht maar de uitgeverij. Toen ik dit voor het eerst zag, vond ik dit niet echt kloppen, want wanneer je alleen naar de titel kijkt lijkt het net alsof het zegt dat er iets hoger en beters is dan iedere religie. Maar dit is niet mijn bedoeling geweest en dit is naar mijn mening ook niet waar. Het boek gaat over een ethiek dat goed en toepasbaar is voor de hele mensheid en waarden die opgenomen zijn in iedere religie zoals: liefde, tolerantie en vergiffenis.
De Dalai Lama wilt graag met dit boek ingaan op het hedendaagse problematiek die mensen ondervinden met hun innerlijke waarden en normen. De Lama opent zijn hart en deelt zijn ervaring zonder hierbij een blad voor zijn mond te nemen, over onderwerpen die zowel met mindfulness te maken hebben in combinatie met de wetenschap. Naar mijn mening is dit een uiterst unieke en evenwichtige benadering betreffende spiritualiteit. Immers zie je vaak dat wetenschap en spiritualiteit niet altijd hand in hand gaan. Maar de Dalai Lama praat erover alsof het zoete koek is! Het komt ook erg natuurlijk over wanneer hij het erover heeft.
Zo is het boek in maar liefst twee delen verdeeld, namelijk Deel 1: Een nieuwe visie op seculiere ethiek en Deel 2: Het onderrichten van het hart door het trainen van de geest. Toen ik voor het eerst het boek opensloeg en de inhoudsopgave begon door te snuffelen (letterlijk snuffelen ja… ik heb namelijk stiekem een fetisj waarbij ik zonder enige schaamte mijn neusgaten begraaf tussen twee bladzijden, om vervolgens diep snuivend de aroma van het leespapier in mij op te nemen… ik heb dit van mijn moeder geërfd, niet verder vertellen hoor!) had ik dus echt geen idee wat ik mij moest voorstellen met de term ‘Seculier ethiek’.

De Lama gebruikt in zijn boeken meestal sjieke maatschappelijke en wetenschappelijke termen, waarbij de radartjes in mijn roze massa diverse keren spontaan begonnen te roesten. Het is niet bepaald luchtig geschreven te noemen, dit is inmiddels wel duidelijk denk ik. Zo is de Dalai Lama verzot op de term ‘secularisme’. Hier duidt hij op het gegeven dat religie en geloof op geen enkel vlak invloed zouden mogen uitoefenen op de maatschappij van een bepaalde natie. Hij gaat hier wat dieper op in met betrekking tot India bijvoorbeeld. Verder moet je denken aan termen zoals: menselijk bewustzijn en empathie, grondslagen van ethiek in de natuur van de mens en tolerantie in een tijd van globalisering. Het mag dus duidelijk zijn dat deel 1 vooral gebaseerd is op ons mensen als geheel, als maatschappij. Maar de Dalai Lama heeft het hierbij ook over wat geluk precies voor ons mensen betekent. Waardoor meten wij geluk? Volgens de monnik plakken wij het woordje geluk vast aan maar liefst drie waarden: rijkdom, gezondheid en vriendschap. Wanneer dus ons leven op deze drie waarden vervuld is, hebben wij als mens zijnde het ultieme geluksgevoel.
Bij rijkdom worden naast alle materiële zaken, zoals: geld, een baan, een auto, een huis, enz ook aspecten mee bedoeld die niet- materieel zijn. Hiermee worden waarden in het leven bedoeld die tegen geen enkele prijs te koop zijn, zoals: liefde, kinderen en innerlijk geluk.
Hiernaast is je lichamelijke en geestelijke gezondheid een must om het leven ten volle te kunnen benutten. Heb je bijvoorbeeld een ziekte zoals kanker of lijd je aan depressies? Dan heeft dit natuurlijk enorme invloed op jouw individuele kijk op het leven over het algemeen. Je kunt kortom minder genieten van wat het leven je allemaal voor moois te bieden heeft.
Als laatste zijn wij mensen, zoals de Dalai Lama het noemt, sociale dieren. Wij kunnen niet zonder andere soortgenoten om ons heen. Althans, meestal niet voor erg lange periodes in ons leven, we hebben elkaar nodig om te kunnen overleven.

Deel 2 gaat meer in op ons mensen gezien als individu. Wat wij innerlijk kunnen verrijken om onze omgang met elkaar als mensen zijnde te kunnen verbeteren. De Dalai Lama beschrijft hier niet alleen hoe hij ons ziet als wezens met elkaar omgaan via een derde persoons/ helicopterview, maar hij geeft ook diverse praktische oefeningen en korte instructies, gericht op onze geest. Hiermee kunnen wij als het ware oefenen om onze innerlijke waarden te ontwikkelen. De Lama richt vooral zijn pleidooi op het educateren van de mens. Hij gelooft er namelijk sterk in dat het verkrijgen van een gezonde en liefdevolle samenleving wordt gelegd via een educatieve basis. En dit begint uiteraard bij de onderwijsinstellingen waar wij onze kinderen heen sturen. De basis van een gezond, harmonieus en liefdevol bewustzijn kan volgens de Lama niet vroeg genoeg beginnen.

Erg leuk om te zien is dat de Dalai Lama wel boeddhistisch is uiteraard, maar dat zijn spirituele en religieuze visies en zijn daarbij behorende uitingen erg universeel zijn en totaal niet dogmatisch, zoals dit wel vaak bij pandiets, priesters en imams het geval is. De Dalai Lama leeft en gelooft vooral door middel van liefde als uitgangspunt. Hij ervaart en ziet ook echt dat ieder mens door dezelfde bron (God, OHM, Het Universum, Allah, Bhagavan, enz) is geschapen. Daardoor is zijn leer op iedereen toepasbaar. Hij kiest voor het Boeddhisme omdat de weg van Boeddha voor hem goed voelt. Maar tegelijkertijd heeft hij vrienden van over de hele wereld die allerlei verschillende wegen (religies) volgen naar dezelfde bron. Dit maakt de Dalai Lama in mijn ogen dan, een zeer uniek persoon. Iemand die toch in hart en nieren zijn eigen pad (Het Boeddhisme) volgt, maar zich tegelijkertijd mengt met alle andere religies. Hiernaast weet hij ook nog eens de basis, de onderliggende spirituele essentie van het Boeddhisme te vertalen in Jip & Janneke taal voor westerlingen/ anders gelovigen/ niet- gelovige mensen. Volgens hem is de basis van ieder geloof exact hetzelfde: niets meer of minder dan ‘onvoorwaardelijke liefde’. Krishna, Boeddha, Mozes, Jezus en Mohammed begrepen dit allen perfect. Alleen de volgelingen van ieder geloof waarschijnlijk wat minder… vandaar dat er nu ook verdeeldheid heerst, terwijl dit onnodig is.


“ This is my simple religion. No need for temples. No need for complicated philosophy.
Your own mind, your own heart is the temple. Your philosophy is simple kindness. ”
– Dalai Lama –


Dalai Lama… Wie?!
De Dalai Lama is niet zomaar een standaard Tibetaanse monnik. Deze man heeft gedurende zijn leven vele hoogtepunten, maar ook vele dieptepunten mogen beleven. De Dalai Lama werd geboren als Tenzin Gyatso op 6 juli 1935 in een klein plaatsje genaamd Lhamo Dhöndup, dat zich net buiten Centraal Tibet bevindt. Als veertiende Dalai Lama, heeft Tenzin naast een heilig voorkomen ook een grote rol verworven binnen de wereldwijde spirituele scene door de jaren heen.
Tenzin Gyatso wordt gezien als de reïncarnatie van zijn veelgeprezen voorganger, de dertiende Dalai Lama Thubten Gyatso (1876-1933), die samen met de tweede Dalai Lama de enige twee Lama’s waren die zowel over bestuurlijke en politieke macht aangaande Tibet beschikten. De term ‘Dalai Lama’ betekent letterlijk:

– het woord dalai, Mongools voor oceaan en
– het woord lama, Tibetaans voor goeroe of leraar

De veertiende Dalai Lama staat wereldwijd bekend als een zeer bekwame en inspirerende spirituele spreker. Hij reist dan ook regelmatig de wereld rond om diverse leiders en koninklijk gezelschap te ontmoeten. Hiernaast is hij ook een zeer actieve auteur van diverse boeken waarbij hij vooral schrijft over wereldvrede, bepaalde spirituele inzichten, het Boeddhisme en politiek. Zijn doel is in ieder geval zeer duidelijk vanaf het punt dat hij begon: de mensheid tot nieuwe vredelievende inzichten doen zien te komen.

De veertiende Dalai Lama heeft tijdens zijn functie als spirituele leider en spreker al vele onderscheidingen mogen ontvangen, waaronder de Nobelprijs voor de Vrede in 1989. Hij ontving deze prijs dankzij zijn geweldloze optreden tijdens zijn strijd voor een vrij Tibet. In 2006 verkoos het Canadese Parlament de Dalai Lama als ereburger van Canada en gaven verder veel universiteiten hem een algemene eredoctoraat en voor Boeddhistische Filosofie.
Naast het afstoffen van dus de vele onderscheidingen en beeldjes kan de Lama zijn ego ook strelen door het feit dat hij in een aantal wereldsteden de Sleutel tot de Stad heeft mogen aannemen. Zoals: San Francisco en Los Angeles in 1979 en meer dan een kwart eeuw later, New York in 2005. Alsof dit nog niet genoeg was, is de monnik ook nog eens uitgeroepen tot Ereburger van de Stad in de steden: Wroclaw, Rome en Venetië, Parijs, Warschau en Boedapest.

Sticker-op-voorhoofd-mentaliteit
Volgens de Dalai Lama hebben we maar liefst twee niveaus waar een mens mee te maken heeft. Op het eerste niveau kunnen we allemaal wereldvrede bereiken, maar op het tweede niveau is dit simpelweg gewoon onmogelijk!
Wanneer een baby geboren wordt en net ter aarde komt, baant het zich een weg door de veilige, vochtige en vooral warme baarmoeder heen naar buiten toe. Ik hoef denk ik niet in detail te treden om dit laatste proces te beschrijven. Enfin, eenmaal ‘in de buitenlucht’ aangekomen kermt, schreeuwt en huilt het roze kaboutertje als nooit tevoren. Een baby huilt niet omdat het toevallig een bepaalde etnische achtergrond heeft. Het maakt dus niet uit of het bruin, zwart, rood, geel of wit is. Ook doet religie er weinig aan toe. Immers kun je uiteraard niet meteen zien aan een baby of het een christen is, een hindoe is, een moslim is of wat voor religie het aanhangt. Dit wordt bepaalde door de omgeving waarin het kind terecht komt. Bij religieuze families, wordt er in feite dus al voordat het kind een eigen wil en het zelf- bewustzijn heeft ontwikkelt, gekozen wat voor geloof het kind gaat belijden.
Het kind huilde nog niet toen het in de baarmoeder verkeerde, maar zodra het de buitenlucht voelt en de baby wordt geïntroduceerd door het ademhalen via de longen, kermt, huilt en krijst het pasgeboren wondertje alsof zijn leven ervan af hangt. Het punt dat ik met dit voorbeeld wil maken is dat een baby huilt omdat het voelt om weer ‘opgesloten’ en ‘beperkt’ te zijn een menselijk lichaam van vlees, botten en bloed. Dit is in feite wat wij allemaal meemaken toen we geboren werden. Hierin zijn wij allemaal één, allemaal gelijk. Als eerste ben je nog altijd ‘mens’ en ten tweede plak je een sticker op je voorhoofd waarmee je jezelf identificeert. Deze ‘sticker’ kan dus zijn: een bepaalde religie die je aanhangt, een bepaalde cultuur of een bepaalde levensstijl die je jezelf aanmeet. Maar geen van deze dingen is wie jij ‘echt’ in de kern van je wezen bent! In de kern, dus van nature uit ben je niets minder dan gelukzaligheid, een bron van liefde die staat te springen om het leven te beleven op haar hoogste niveau…


“We vinden het allemaal belangrijk gelukkig te zijn en niet te hoeven lijden. Dit maakt dat dit ons geboorterecht is: het geluk vinden. We moeten vanuit deze eenheid en basis met elkaar communiceren. Deze eenheid is nodig want we zijn hier op aarde met maar liefst 7 biljoen mensen. Wanneer we vanuit deze houding van eenheid elkaar benaderen, is er geen ruimte meer voor negativiteit. Geweld komt namelijk voort vanuit het idee: Wij versus Zij. Bij eenheid vervalt dit patroon.”
– Dalai Lama –
/em>


Hier sluit ik me persoonlijk helemaal bij aan. Mensen identificeren zich tegenwoordig zo erg met hun lichaam en de sticker die ze op hun voorhoofd plakken, waardoor ze iedereen (en zichzelf daarbij ook) in hokjes proppen. Het gevolg hiervan is dat zij zich onderscheiden van de rest, want ik ben een moslim, ik ben een hindoe, ik ben een Chinees, ik ben blank, enz. Je voelt en gedraagt je alsof we niet hetzelfde zijn omdat we een andere huidskleur hebben, een ander geloof hebben of een andere seksuele voorkeur. De universele waarheid is echter een stukje anders… de verlossing ligt hierbij om in balans te blijven, in het midden. Hierbij houd je overzicht over jezelf en de wereld om je heen.
Er is namelijk niet zoveel verschil tussen mensen als we misschien wel niet denken. De kunst is om ‘uit je eigen beperkte en gelimiteerde denkwijze te stappen’ en die onwetendheid te overwinnen. De jihad dus, waar ieder mens vroeg of laat mee te maken heeft. Pas wanneer de onwetendheid is bestreden met kennis, kan je bewustzijn naar een hoger niveau groeien. Doe je dit niet, dan blijf je eeuwig en eeuwig hetzelfde rondje draaien waar je niet mee verder komt in het leven. Je blijft kortom: steken in je groeiproces…

Dalai Lama’s bezoek aan Nederland: mei 2014 te Rotterdam Ahoy
In mei 2014 bracht de Dalai Lama voor de tweede keer hoogstpersoonlijk een bezoekje naar onze havenstad om een lezing te geven. In een bomvol Ahoy gaf hij zijn visie en mening over een tal van humane onderwerpen, waarin ieder mens (ongeacht ras of religie) zich in kon thuis vinden. Ook kwam de Tibetaanse hoogheid wellicht wel naar Rotterdam toe om tegelijkertijd zijn boek ‘Vrij van religie’ te promoten.

In maar liefst twee delen heb ik hier een verslag over geschreven! Je komt hier o.a. te weten wat de Tibetaanse Hoogheid denkt over het geluk vinden bij jezelf, hoe wij als mensen, ondanks al onze uiterlijke, karakteristieke en religieuze verschillen dichter bij elkaar kunnen komen en toch één zijn. En natuurlijk komt de centrale vraag waar Boeddha zich ongeveer 3500 jaar geleden mee bezig hield aan bod: hoe stoppen wij het menselijke lijden?

Ook werden er diverse vragen vanuit het publiek gesteld. Denk hierbij aan bijvoorbeeld de volgende vragen: Wat doet u om te ontspannen? Gaan volgens uw visie moderne technologie en spiritualiteit goed samen? en Hoe denkt u over euthanasie? Heeft iedereen het recht om te beslissen om hun eigen leven te ontnemen?

Lees hier beide delen van Dalai Lama’s lezing in Rotterdam:

– Verslag: Bezoek Dalai Lama mei 2014 Rotterdam – De Tibetaanse Les
– Verslag: Bezoek Dalai Lama mei 2014 Rotterdam – De Lezing

Een stukje uit het spirituele boek
Een mens kan alleen met hoop overleven en hoop draagt per definitie de gedachte aan iets beters in zich. Zoals ik het zie, hangt onze overleving af van het hebben van een perspectief op toekomstig geluk. Als we aannemen dat mensen in essentie gericht zijn op het streven naar geluk en het vermijden van lijden, moeten we kijken naar wat we eigenlijk met geluk bedoelen en waar het vandaan zou kunnen komen. Geluk is nogal een algemene term en kan mogelijk verkeerd begrepen worden. In de seculiere context van dit boek hebben we het natuurlijk niet over religieuze noties van een ultiem geluk van alledag, zoals we dat allemaal begrijpen.

Zoals ik al eerder zei, is het bereiken van geluk voor wezens van onze complexiteit geen vanzelfsprekende zaak. In tegenstelling tot eenvoudig honden- of kattengeluk vraagt menselijk geluk om meer dan enkel bevrediging van zintuiglijk genot. Wat zijn dan de bronnen van menselijk geluk?
De meeste mensen zullen onmiddellijk denken aan drie factoren die enorm belangrijk zijn voor menselijk welzijn: namelijk rijkdom of welvaart, gezondheid en vriendschap of kameraadschap.

Uit het boek: Vrij van religie | Blz. 31


“Everyone wants to be happy; happiness is a right. And while on a secondary level differences exist of nationality, faith, family background, social status and so on, more important is that on a human level we are the same. None of us wants to face problems, and yet we create them by stressing our differences. If we see each other just as fellow human beings, there’ll be no basis for fighting or conflict between us.”
– Dalai Lama –


 

Is dit spirituele boek onmisbaar in je boekenkast?
Zijne Tibetaanse Koninklijke Hoogheid, de Dalai Lama, heeft al vele boeken geschreven waarin een bepaalde mate van boeddhistische spirituele kennis en onze westerse samenleving met soms een vleugje wetenschap op interessante wijze worden samengebracht. Zo bakent de Dalai Lama met zijn meest recentste boeken: Meer liefde, De essentie van geluk, Geluk op je werk en De glimlach van de middenweg bepaalde specifieke onderwerpen af, waarbij helemaal hierin inzoomt.
Het boek ‘Meer liefde’ gaat over hoe je innerlijke rust vindt en de wereld met meer liefde kan benaderen. ‘De essentie van geluk’ gaat over alledaagse obstakels aan pakken, om hierdoor vervolgens een voller en gelukkiger bestaan te kunnen scheppen voor jezelf. Het boek ‘Geluk op je werk’ is een boek waar wij allemaal mee te maken hebben hier in het westen: namelijk, jezelf gelukkig voelen ondanks de werkdruk. In ‘De glimlach van de middenweg’, verteld de wijze monnik over oude boeddhistische wijsheden m.b.t. compassie en onbaatzuchtigheid om ze vervolgens in de praktijk te kunnen brengen. Hierdoor kunnen wij allemaal de middenweg bewandelen.
Het mag dus duidelijk zijn dat de Dalai Lama als auteur een goed evenwicht weet te brengen door zijn visie over diverse boeddhistische levenswijzen te vertellen in nuchtere, hapklare en voor ons westerlingen te gebruiken begrippen. Vervolgens weet hij ze ook met allerlei praktische voorbeelden en oefeningen te beschrijven zodat het voor ons als lezers niet alleen bij een kennisvergaring hoeft te blijven. We kunnen het ook daadwerkelijk in de praktijk toepassen, mochten we dat willen.

Dit boek ‘Vrij van religie’, heeft meer een uitgezoomde kijk op bepaalde waarden en normen die ons in de westerse wereld als negatief worden bestempeld. Vaak hebben wij bijvoorbeeld het gevoel om ‘geleefd’ te worden in plaats van dat wij voelen volop in het leven te staan. Het slaven-van-de-maatschappij-syndroom, zoals ik het maar even liefkozend zal noemen.
De Dalai Lama heeft het niet alleen maar over de werkwijze van onze westerse maatschappij maar ook over religies. Hij is er namelijk heilig van overtuigd dat religies niet op iedere levensvraag een antwoord kunnen geven. Maar dit is ook niet erg. Bij hem gaat het meer om de menselijke kwaliteiten en fundamenten waar wij onszelf op zouden moeten richten, zoals: compassie, vergeving, geduld en tolerantie. Wanneer wij deze waarden als normen zouden gaan beschouwen en vanaf jongs af aan zouden introduceren bij onze kinderen, dan zou het onze maatschappij langzaam maar zeker op een liefdevollere manier transformeren. Ook zou het onze kijk op de diverse religies compleet veranderen. We zouden er niet meer aan gebonden worden door middel van angst. De kijk op religie zou compleet veranderen hierdoor op een meer liefdevollere, universelere en gezondere wijze. Immers veranderen we onze eigen menselijke waarden niet meer door religies, maar meer door de wijsheid van liefde, waaruit ieder mens is geschapen.

Dit boek is goed onderbouwend en verhalend geschreven, alhoewel ik het bij vlagen wel droge koek vond waarvan de houdbaarheidsdatum verstreken was. Hiermee doel ik meer op de keuze van bepaalde wetenschappelijke woorden, die niet iedere lezer blij zullen maken. Ook miste ik een beetje de humor die de Dalai Lama zo charismatisch maakt tijdens al zijn lezingen, waar hij de wereld voor rond reist. Maar desalniettemin is het een uniek boek in haar eigen recht, waarbij wetenschap, religie, de westerse normen en diverse oefeningen (zoals bepaalde meditaties) een zeer smaakvol recept vormen voor meer vrede, geluk en liefde met jezelf en de mensen om je heen.

Unieke combinatie van mindfulness en wetenschap met betrekking op de westerse maatschappij
+ De Dalai Lama heeft een zeer frisse kijk op onze maatschappij, bekeken vanuit een oosters perspectief
+ Boeddhistische wijsheid vertaald naar westerse begrippen
+ Niet alleen kennis, maar ook praktische oefeningen om aan jezelf te werken

Er wordt veel gebruik gemaakt van moeilijke termen
Waar is de humor van de Dalai Lama gebleven?

Geschreven door Geoffrey de Jong


Productinformatie

Auteur: Dalai Lama
Overige betrokkenen: Bert van Baar
Taal: Nederlands
Vertaald door: Bert van Baar
Afmetingen: 23x217x138 mm
Gewicht: 384,00 gram
Druk: 1
ISBN10: 9056702955
ISBN13: 9789056702953
Product breedte: 138 mm
Product hoogte: 23 mm
Product lengte: 217 mm

  • Category : Boekreviews
  • Date : 30 november 2018